Mantelzorgproject: betrekken van familieleden bij postoperatieve zorg

 

Genomineerde 2019

Initiatiefnemer: Amsterdam UMC, locatie AMC
Implementatie:
2017

Beschrijving project

In het Amsterdam Universitair Medisch Centrum, locatie AMC, wordt de zorg van oncologische patiënten die een grote buikoperatie hebben ondergaan gedeeld tussen de verpleegkundigen en mantelzorgers.

Deze patiënten hebben hoog-complexe zorg nodig. Na ontslag wordt deze zorg thuis voortgezet door familieleden. Op deze actieve rol zijn de familieleden meestal niet goed voorbereid. Daarom is een programma ontwikkelt om familieleden actief te betrekken bij de zorg al tijdens de ziekenhuis opname. Dit programma past bij de huidige tendens van patiënt- en familie gecentreerde zorg. Familieleden worden betrokken bij juist die taken waarvan men weet dat die een beschermend effect hebben op het optreden van complicaties. Voorbeelden hiervan: vroege mobilisatie, mondhygiëne, ademhalingsoefeningen of cognitieve activiteiten om de kans op een delier te verminderen. Het programma werd multidisciplinair ontwikkelt en bestaat uit de volgende componenten: rooming-in (optioneel), aanwezigheid bij artsenvisite, geschreven informatie, training door verpleegkundigen, hands-on participatie van zorgtaken, afhankelijk van zorgeisen van de patiënt en vaardigheden van de mantelzorger kon deze ook helpen bij andere zorgtaken zoals b.v. verzorgen van wonden, sondevoeding aankoppelen of fraxiparine prikken. Inmiddels is ook een app ontwikkeld waar mantelzorgers informatie kunnen opzoeken en hun activiteiten kunnen bijhouden. Verpleegkundigen werden voorafgaand aan het project getraind in het actief betrekken van mantelzorgers in de zorg. Om de familie te faciliteren in hun aanwezigheid in het ziekenhuis werden op de afdeling twee speciale mantelzorgkamers ingericht. Deze kamers hebben een huiselijke sfeer en er is ook een bed voor de mantelzorger.

Voor meer informatie over dit project kunt u ook kijken op:
https://www.nursing.nl/amc-mantelzorgers-tegen-complicaties/
of
https://www.bewustzijnsproject.nl/wp-content/uploads/2018/04/2.-Marthe-Schreuder-familieparticipatie-postoperatieve-zorg.pdf

Resultaat

Bij een eerste test onder patiënten die een slokdarm – of pancreasresectie ondergingen en hun mantelzorgers bleek het programma haalbaar. De taken bleken goed uitvoerbaar en de mantelzorgers vonden het niet te zwaar. Patiënten gaven aan veel steun te ondervinden aan de aanwezigheid van hun naaste en bleken meer tevreden over de ziekenhuisopname dan patiënten in een controlegroep. Daarnaast bleken patiënten met mantelzorgers ook vaker mobiliseerden, ademhalingsoefeningen deden, tanden poetsten en cognitieve activiteiten ondernamen dan de controlegroep. Deze resultaten zijn al veelbelovend en als volgende stap wil het AUMC onderzoeken wat de invloed van het programma is op klinische uitkomsten van de patiënt (heropnames en complicaties).

Invloed op de zorgprofessional

Bij evaluatie uitten artsen en verpleegkundigen zich positief over het betrekken van mantelzorgers. Voor verpleegkundigen was het in de eerste dagen postoperatief een tijdsinvestering, maar dat betaald zich later in de opname terug als de mantelzorger meer taken overneemt. Voor artsen kost de ochtendvisite wat extra tijd, maar levert hen ook informatie op. Doordat de familie direct op de hoogte was, waren minder aanvullende familiegesprekken nodig. Het was wel belangrijk om taakverdeling tussen mantelzorger en verpleegkundige goed te documenteren. En soms is het nodig om potentiële mantelzorgers te screenen op geschiktheid.

Invloed op zorginstelling

Dit project heeft een positieve invloed op hoe een ziekenhuisopname beleeft wordt door patiënten en familieleden. Het ziekenhuis onderscheidt zich hiermee op het gebied van patiëntvriendelijkheid en kwaliteit.

Bij de grootschalige verbouwing die in het AUMC gaat plaatsvinden wordt in de bouwplannen rekening gehouden met de behoefte aan mantelzorg kamers.

Initiatiefnemer

Amsterdam UMC, locatie AMC
Afdeling chirurgie (G6-noord en G6-zuid)
Meibergdreef 9
1105AZ Amsterdam

Contactpersoon project:
Marthe Schreuder (arts-assistent chirurgie)
a.m.schreuder@amc.uva.nl

Overige projectleden:
Anne Eskes (verpleegkundig onderzoeker)
Els Nieveen van Dijkum (chirurg)
Chris Bakker (verpleegkundige)
Rosanna van Langen (physician assistant)